Zintegrowany System Zarządzania
(ZSZ) w PKE SA - Elektrowni Jaworzno III
funkcjonuje od 2000 roku, początkowo jakością i
środowiskiem, a w 2002 roku uzupełniony
zarządzaniem bezpieczeństwem i higieną pracy.
Oparty na normach ISO 9001, ISO 14001 i PN-N-18001
obejmuje wszystkie komórki organizacyjne, a jego
ideą było i jest ciągłe doskonalenie w zakresie
wykonywanej produkcji i usług, oddziaływania na
środowisko oraz bezpieczeństwa pracy
pracowników.
Co kryje się pod nazwą "EMAS"?
Nazwa EMAS pochodzi od skrótu
angielskiego zwrotu: Eco Management and Audit
Scheme i oznacza System Eko-Zarządzania i
Audytu, czyli zbiór zasad, według których powinno
działać przedsiębiorstwo, jeśli chce chronić
środowisko. System ten obowiązuje w krajach Unii
na podstawie rozporządzenia Rady Unii Europejskiej
nr 761/2001 z 19 marca 2001 r. wraz z późniejszymi
dokumentami uzupełniającymi. Jest to wewnętrzny
standard Unii Europejskiej dotyczący zarządzania
środowiskowego i umożliwiający dobrowolne
uczestnictwo organizacji w ekozarządzaniu i
programie audytów.
Rodzi się więc pytanie: czym
różni się ten system od systemu zarządzania
opartym na ISO 14001? Dlaczego zdecydowaliśmy się
na jego wdrożenie?
Podobieństwo regulacji obu
systemów jest niezaprzeczalne. Zarówno w jednym,
jaki i w drugim systemie należy określić cele
polityki ekologicznej oraz środki, jakimi te cele
mają zostać osiągnięte, przeprowadzić wstępny
przegląd środowiskowy, wdrożyć system zarządzania
środowiskiem, przeprowadzać regularne audyty
środowiskowe. Istnieją jednak zasadnicze różnice
między obydwoma systemami. EMAS wymaga od
organizacji więcej niż ISO 14001. Rozszerza on
wymagania systemu zarządzania środowiskowego,
opartego na tej normie, o cztery
elementy:
- wykazywanie ciągłej poprawy
działalności prośrodowiskowej organizacji;
-
wykazywanie pełnej zgodności z unijnymi i
krajowymi przepisami prawa ochrony środowiska
obowiązującymi organizację;
- włączenie
pracowników w proces ciągłej poprawy efektów
działalności środowiskowej organizacji;
-
informowanie opinii publicznej i zainteresowanych
stron o wpływie na środowisko organizacji, jej
produktów i usług oraz o podejmowanych
działaniach.
Zatem wdrożenie systemu
zarządzania EMAS to nie tylko spełnianie
wszystkich ekologicznych regulacji prawnych, ale
ciągłe poprawianie stanu środowiska w
przedsiębiorstwie i zmniejszanie jego szkodliwego
oddziaływania na środowisko, w miejscu jego
lokalizacji. Być w zgodzie ze wszystkimi
normami środowiskowymi to za mało, trzeba
nieustannie doskonalić się. Wielką wagę
przywiązuje się także do uczestnictwa
wszystkich pracowników w tym procesie. Oznacza
to zupełnie nową jakość w sposobie zarządzania
firmą. To nie tylko najwyższe kierownictwo i kadra
jest odpowiedzialna za ciągłe ograniczanie
negatywnego oddziaływania na środowisko,
odpowiedzialni są wszyscy pracownicy, każdy na
swoim stanowisku pracy. To swoisty sposób
kształtowania wizerunku zakładu przez wszystkich
zatrudnionych.
Na przełomie czerwca i lipca
ubiegłego roku, został opracowany i zatwierdzony
harmonogram wdrożenia systemu EMAS. Dotychczas w
ramach jego realizacji przeprowadzono szkolenia
informacyjne na temat wymagań systemu EMAS dla
kadry kierowniczej oraz dla pracowników na
niższych szczeblach organizacyjnych, dokonano
weryfikacji procedur dotyczących zasad
identyfikacji aspektów środowiskowych oraz
kryteriów ich oceny, realizacji audytów
wewnętrznych, identyfikacji i dostępu do wymagań
prawnych oraz komunikowania się.
Szkolenia zostały tak
zaplanowane, aby odbywały się w czasie pracy i nie
wpływały negatywnie na organizację pracy
wydziałów. Dlatego też rozłożono je na dwa
miesiące, mając przede wszystkim na uwadze
stosowany w naszej elektrowni system pracy
zmianowej. W lipcu firma konsultingowa Eko-Ekspert
przeprowadziła przegląd środowiskowy zakładu i
przedstawiła do akceptacji raport, opisujący nasze
przygotowanie do spełnienia wymagań systemu EMAS,
a także przedstawiła uwagi i zalecenia.
Zweryfikowany i zaakceptowany raport stanowił
podstawę do rozpoczęcia dalszych prac
wdrożeniowych. Należy tu podkreślić, że w wyniku
wdrażania systemu EMAS uległy zmianie podstawowe
procedury opisujące system środowiskowy. Zmiany te
jednak nie wpływają znacząco na dotychczasową
realizację podstawowych procesów wykonywanych w
naszej elektrowni.
W celu wdrożenia systemu powołany
został zespół, w skład, którego weszli
przedstawiciele właściwych - z punktu widzenia
funkcjonowania EMAS - komórek organizacyjnych.
Członkowie zespołu pracują w ramach zakresu
czynności swojego stanowiska. Jednak koordynacja
wszystkich działań na etapie wdrożenia spoczywa
głównie na dwóch wydziałach: Ochrony Środowiska
oraz Organizacji i Zarządzania. W związku z
wdrażaniem systemu EMAS nie przewiduje się
zatrudniania w naszej elektrowni nowych
pracowników. Cały proces wdrożenia realizowany
jest w oparciu o już posiadaną wysoko
wykwalifikowaną kadrę pracowników.
Mamy nadzieję, że uda się
"zarazić" proekologicznym myśleniem wszystkich
pracowników naszej elektrowni. Sposobów, by nas
zachęcić do ekologicznego myślenia może być
wiele.
I tak np. w grudniu zeszłego
roku, wśród pracowników Elektrowni Jaworzno III,
został przeprowadzony konkurs z zakresu Systemu
Zarządzania EMAS. Należało odpowiedzieć na 12
pytań, a spośród osób, które poprawnie
odpowiedziały, nagrodzono 5 pracowników.
Wdrożenie systemu EMAS to także
"środowiskowa" otwartość i przejrzystość firmy.
Będziemy zobowiązani do systematycznego
informowania społeczeństwa o wszystkich aspektach
naszej działalności z zakresu ochrony środowiska.
Oznacza to więc poddanie się w tym zakresie
kontroli i osądowi społeczeństwa. Niesie to ze
sobą ogromną odpowiedzialność za podejmowane
decyzje i ich realizację. Na Elektrowni będzie
spoczywał obowiązek przygotowania i
rozpropagowania w sposób zapewniający uzyskanie
przez każdego zainteresowanego łatwego i szybkiego
dostępu tzw. deklaracji środowiskowej.
Powinna zawierać podstawowe informacje o firmie
oraz politykę środowiskową, zwięzły opis systemu
zarządzania środowiskowego, opis wszystkich
pośrednich i bezpośrednich aspektów środowiskowych
oraz celów, i zadań związanych z istotnymi
aspektami.
Rozporządzenie EMAS ma charakter
nadrzędny w stosunku do przepisów prawa krajowego,
dlatego obowiązuje bezpośrednio wszystkie państwa
wchodzące w skład Unii Europejskiej. Kraje
członkowskie mają tylko obowiązek stworzenia
instytucjonalnych podstaw funkcjonowania EMAS. W
Polsce ukazała się ustawa o krajowym systemie
ekozarządzania i audytu (EMAS) z 12 marca 2004 r.
(Dz.U.04.70.631) wraz z rozporządzeniami
wykonawczymi. Ustawa określa m.in.
odpowiedzialnego za prowadzenie rejestru krajowego
organizacji zarejestrowanych w systemie, rejestru
weryfikatorów środowiskowych i wzory
obowiązujących dokumentów.
Nasza obecność w Unii
Europejskiej oznacza konkurowanie z innymi
wytwórcami energii elektrycznej w krajach
Wspólnoty. Jeżeli nie poddamy się rygorom
wynikającym z systemu EMAS, oznacza to
zmniejszenie naszych szans w tej grze rynkowej.
Wpisanie naszej firmy do krajowego rejestru
organizacji zarejestrowanych w EMAS, to także
korzystniejszy "ekologiczny" wizerunek, a więc
także większa społeczna akceptacja naszej
działalności.
Przewidywany termin weryfikacji
systemu EMAS to pierwsze półrocze 2010 roku. Na
stronie internetowej systematycznie będziemy
Państwu przybliżać tak samą filozofię systemu, jak
i postęp prac nad jego wdrożeniem.
2010-01-21
Janusz Wójcik
Tomasz
Leśniowski
